काही संस्कृत श्लोकांचे मी केलेले अनुवाद

१. 

न त्वहं कामये

मूळ संस्कृतः
न त्वहं कामये राज्यं न स्वर्गं नापुनर्भवं ।
कामये दुखतप्तानां‌ प्राणिनां आर्तिनाशनम्‌ ॥ - राजा रंतीदेव

हिंदी अनुवादः
न राज्य चाहूँ, न स्वर्ग चाहूँ और न चाहूँ मोक्ष,
मैं तो चाहूँ, दुःखियों की पीडा होवै सभी खतम ।

मराठी अनुवादः
नको राज्य, नको स्वर्ग, नकोच मोक्षही  मला,

दुःखितांच्या नष्ट व्हाव्या, आर्ती सार्‍याच आजला.

English translation:
I desire neither kingdom nor heaven nor liberation,
I desire end of miseries for all the life on the earth.

२. 

उत्तानं शववत् भूमौ

मूळ संस्कृत: 

उत्तानं शववत् भूमौ, शयनं तत् शवासनम् । 

शवासनं श्रांतिहारं, चित्तविश्रांतिकारकम्  ॥ - अनुष्टुप्‌

मराठी अनुवाद: 

उताणे शववत् पडणे भूवरी, ते शवासन । 

शरीरा विश्रांती देते ते, मनाही शांती देतसे ॥ - अनुष्टुप्‌

३. 

उपसर्गेण धात्वर्थो

मूळ संस्कृत: 

उपसर्गेण धात्वर्थो बलादन्यत्र नीयते । 

प्रहाराहारविहार संहारपरिहारवत्‌ ॥ - अनुष्टुप्‌

मराठी अनुवाद: 

उपसर्गानि शब्दाचा बदले अर्थ तो पुरा । 

प्रहाराहारविहार संहारा परि तो स्मरा ॥ - अनुष्टुप्‌

४. 

अग्रतः चतुरो वेदः

मूळ संस्कृत: 

अग्रतः चतुरो वेदः पृष्ठतः सशरं धनु: । 

इदं ब्राह्मं इदं क्षात्रं शापादपि शरादपि ॥

मराठी अनुवाद: 

वाचासिद्ध वेद चार, धनुष्यबाण पाठिशी । 

सर्वोच्च शापशक्तीही, क्षात्रशक्ती परात्पर ॥

५. 

सा रम्या नगरी

मूळ संस्कृत:
सा रम्या नगरी महान्सनृपतिः सामन्तचक्रं च तत् 

पार्श्वे तस्य च सा विदग्धपरिषत्ताश्चन्द्रबिम्बाननाः ।
उद्वृत्तः स च राजपुत्रनिवहस्ते बन्दिनस्ताः कथाः 

सर्वं यस्य वशादगात्स्मृतिपथं कालाय तस्मै नमः ॥

मराठी अनुवाद:
ती रम्या नगरी, महान नृपती, मंत्रीगणांची सभा 
ती विद्वानसभा, तशाच तेथील ललनाही चंद्रानना ।
तो गर्वोन्नत राजपुत्रही, तसे ते भाट, त्यांच्या कथा
ज्या काळे, स्मरणास योग्य रचिले, काळास त्या वंदु या ॥

६. 

यां चिन्तयामि सततं

मूळ संस्कृत:
यां चिन्तयामि सततं मयि सा विरक्ता 
साप्यन्यमिच्छति जनं स जनोऽन्यसक्तः ।
अस्मत्कृते च परिशुष्यति काचिदन्या

धिक् तां च तं च मदनं च इमां च मां च ॥ - वसंततिलका

मराठी अनुवाद:
मी ध्यातो जिस नेहमी, न तिजला मी आवडे स्वगृही

ज्याला ती भजते तयास, न रुचे ती, आवडे वेगळी ।
ती ला तो न रुचे, मदर्थ झुरुनी, ती टाकते जीवही

धिक्कारा तिजला, तयास, मजला, कामासही, हीस ही ॥ - शार्दूलविक्रीडित

मी जीस चिंतित असे, न रुचे तिला मी

जो आवडे तिजसि त्यास रुचे दुजी स्त्री ।

त्या स्त्रीस तो न रुचतो, मला वरे ती

धिक्‌ तीस, त्यास, मदनास, हिला, मलाही ॥ - वसंततिलका

७. 

कायेन वाचा

मूळ संस्कृत:
कायेन वाचा मनसेंद्रिर्येवा बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतिः स्वभावः ।
करोमि यद्‌ यद्‌ सकलं परस्मै नारायणाय च समर्पयामि ॥

मराठी अनुवाद:
तना मनाने वा इंद्रियाने, बुद्धी, हृदय वा असो स्वभावे ।
करेन जे मी सारेच ते ते, असो समर्पित नारायणा  ते ॥

८. 

या कुन्देन्दुतुषारहारधवला

या कुंदेंदुतुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता

या वीणावरदंडमंडितकरा या श्वेत पद्मासना ।

या ब्रम्हाच्युतशंकरप्रभृतिभिः देवैः सदा वन्दिता

सा मां पातु सरस्वती भगवती निःषेश जाड्यापहा ॥ - शार्दूलविक्रीडित

कुंदाचंद्रतुषारहारसमशा वस्त्री रमे श्वेतशा

वीणा वादन जी स्वये करतसे पद्मातही श्वेतशा ।

जी पूज्या विधि-विष्णु-शंकर अशा देवांसही तत्त्वता

रक्षो ती मज शारदा हरवु दे निर्बुद्धता पूर्णतः ॥  - शार्दूलविक्रीडित

९. 

पिण्डे पिण्डे मतिर्भिन्ना 

पिण्डे पिण्डे मतिर्भिन्ना कुण्डे कुण्डे नवं पयः ।

जातौ जातौ नवाचारा नवा वाणी मुखे मुखे ॥ - अनुष्टुप्‌

व्यक्ती व्यक्ती नवी बुद्धी, कुंडे कुंडे नवे जल ।

प्रत्येकी वागणे भिन्न, नवी भाषा मुखे मुखे ॥ - अनुष्टुप्‌

१०.

यावत्‌ स्वस्थमिदं कलेवरगृहं यावच्च दूरे जरा
यावच्चेन्द्रियशक्तिरप्रतिहता यावत्‌ क्षयो नायुषः ।
आत्मश्रेयसि तावदेव विदुषा कार्यः प्रयत्नो महान्‌ 
प्रोद्दिप्ते भवनेच कूपखननं प्रत्युद्द्यमः किदृशः ॥ - शार्दूलविक्रीडित

भर्तृहरी, वैराग्य शतक, श्लोक-७५

जेव्हा स्वस्थ शरीर हे असतसे, जेव्हा न आली जरा

जेव्हा चालत हातपाय सगळे, र्‍हासा न झाली त्वरा ।
तेव्हा श्रेयस कार्य, शक्य सगळे, साधून घे माणसा

लागे आग घरास, खोदुन तदा, कूपास का फायदा ॥ - शार्दूलविक्रीडित

मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २०१७०५०४

११.

सत्यं ब्रूयात् प्रियं ब्रूयात् न ब्रूयात् सत्यमप्रियम् ।

नासत्यं च प्रियं ब्रूयात् एष धर्मः सनातनः ॥ - अनुष्टुप्‌

भद्रं भद्रमिति ब्रूयाद भद्रमित्येव वा वदेत् ।

शुष्कवैरं विवादं च न कुर्यात केनचित्सह ॥ - अनुष्टुप्‌

स्वायंभुव मनुस्मृती, ४-१३८, १३९

सत्य बोला, प्रिय बोला, न बोला सत्य अप्रिय ।

खोटे प्रियहि ना बोला, हाच धर्म सनातन ॥ - अनुष्टुप्‌

नेहमी शुभ बोलावे, बोलावे शुभची सदा ।

व्यर्थची वैर वादंग, कुणाशीही करू नये ॥ - अनुष्टुप्‌

मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २०२०१२०५

१२.

शशी दिवसधूसरो गलितयौवना कामिनी

सरो विगतवारिजं मुखमनक्षरं स्वाकृतेः ।

प्रभुर्धनपरायणा: सततदुर्गतः सज्जनो 

नृपांगणगतः खलो मनसि सप्त शल्यानि मे ॥ - पृथ्वी, 

भतृहरी, इ.स.पूर्व ५५४ वर्षे,

शशांक दिवसा फिका, सरत यौवना सुंदरा

सरोवर जलाविना, निरक्षरास सौंदर्य का ।

कुबेर धन लोभला, सतत नाडली सभ्यता 

वसे खल नृपाघरी, खुपत सात शल्ये मला ॥ - पृथ्वी

मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २०१६१२२५

१३.

अयं बन्धुरयं नेतिगणना लघुचेतसाम् ।
उदारचरितानां तु वसुधैव कुटुम्बकम् ॥ - अनुष्टुप छंद

महोपनिषद्, अध्याय ४, श्‍लोक ७१

हा भाऊ, दुजा नाही, कूपमंडूक कल्पना ।

उदारमनस्कांना विश्व परिवार आपला ॥ - अनुष्टुप छंद

मराठी अनुवाद: नरेंद्र गोळे २०१७०९२२

१४.

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः ।

गुरुरेव परं ब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ - अनुष्टुप्‌

वेदव्यासरचित, गुरूगीता ५८/३५२, स्कंदपुराण

गुरू ब्रम्हा, गुरू विष्णू, गुरू देव महेश्वर ।
गुरू साक्षात परब्रम्ह, म्हणून गुरू वंदू या ॥ - अनुष्टुप्‌

मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २०१८०११२

१५.

सर्वे भवन्तु सुखिनः। सर्वे सन्तु निरामयाः ।

सर्वे भद्राणि पश्यन्तु । मा कश्चित् दुःख भाग्भवेत् ॥ - अनुष्टुप्‌

ऋग्वेद

सारेच सुखी होवोत, सारे होवो निरामय ।
सारेच व्हावे खुशाल, दुःखी कुणी होऊ नये ॥ - अनुष्टुप्‌

मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २०१८०११२

१६.

षट्‍ दोषाः पुरूषेणेह हातव्या भूतिमिच्छता ।

निद्रा तन्द्रा भयं क्रोधं आलस्यं दीर्घसूत्रता ॥ - अनुष्टुप्‌

उन्नती चाहणार्‍याने, त्यागावे दोष हे सहा ।

निद्रा, तंद्रा, तशी भीती, राग, आळस, मंदता ॥ - अनुष्टुप्‌

मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २०१८०११२