२०२२-०३-२६

गीतानुवाद-२४३: ढूंढो ढूंढो रे साजना

मूळ हिंदी गीतः शकील बदायुनी, संगीतः नौशाद, गायिकाः लता
चित्रपटः गंगा-जमुना, सालः १९६१, भूमिकाः दिलीपकुमार, वैजयंतीमाला 


धृ

ढूंढो ढूंढो रे साजना ढूंढो रे साजना
मोरे कान का बाला
मोरा बाला चन्दा का जैसे हाला रे
जामें लाले लाले हा
जामें लाले लाले मोतियन की लटके माला

शोधा शोधा हो राजसा शोधा हो राजसा
माझ्या कानीचा वाळा
माझा वाळा चंद्राची चंद्रकळाच रे
ज्यात लाललाल हो
ज्यात लाललाल मोत्यांची झुलते माळा



मैं सोई थी, अपनी अटरवा
ठगवा ने डाका डाला
लुट गई निन्दिया, गिर गई बिंदिया
कानों से खुल गया बाला, बलम
मोरा बाला चन्दा ...

मी निजलेले गच्चीवरती
चोराने घातला घाला
झोप हरवली, बिंदीही ढळली
कानातील सुटला वाळा, सजण
माझा वाळा चंद्राची……



बाला मोरा बालेपन का
हो गई रे जा की चोरी
ओ छैला तोरा मनवा मैला
लागी नजरिया तोरी, बलम
मोरा बाला चन्दा ...

बालपणीचा वाळा माझा
झाली रे ज्याची चोरी
रे सजणा तव मळले अंतर
नजर रे लागली तुझी, सजण
माझा वाळा चंद्राची……



बाला मोरा सेजिया पे गिर गया
ढूंढे रे मोरे नैना
ना जानूँ पिया
तूने चुराय लिया
दइय्या रे कल की रैना, बलम
मोरा बाला चन्दा ...

माझा वाळा शय्येवर पडला
हुडकती नेत्र हे माझे
माहीत ना प्रिया
तूच पळवला
प्रिया तू कालच रात्री, सजण
माझा वाळा चंद्राची……

२०२२-०३-२५

गीतानुवाद-२४२: ग़म की अंधेरी रात में

मूळ हिंदी गीतः जान निसार अख्तर, संगीतः सी.अर्जून, गायकः मोहम्मद रफ़ी, तलत महमूद
चित्रपटः सुशीला, सालः १९६३, भूमिकाः सुनील दत्त, नंदा

मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २०२००४११

धृ

रफ़ी:

 ग़म की अंधेरी रात में

दिल को ना बेक़रार कर

सुबह ज़रूर आयेगी

सुबह का इन्तज़ार कर

रफ़ी:

दुःखद अंधार्‍या राती तू

होऊ नको मना अधीर

उगवेल सकाळ निश्चितच

प्रतीक्षा सकाळचीच कर

तलत:

दर्द है सारी ज़िन्दगी

जिसका कोई सिला नहीं

दिल को फ़रेब दीजिये

और ये हौसला नहीं

तलत:

दुःखमयच आयुष्य हे

ज्याला न आस काहीही

मनास फसवुनी पहा

तरी न धीर लाभतो

रफ़ी:

खुद से तो बदग़ुमाँ ना हो

खुद पे तो ऐतबार कर

सुबह ज़रूर आयेगी

सुबह का इन्तज़ार कर

रफ़ी:

संदेह स्वतःवरी न कर

विश्वास ठेव स्वतःवरी

उगवेल सकाळ निश्चितच

प्रतीक्षा सकाळचीच कर

तलत:

खुद ही तड़प के रह गये

दिल कि सदा से क्या मिला

आग से खेलते रहे

हम को वफ़ा से क्या मिला

तलत:

स्वतःच तळमळत असू

मनाने काय लाभले

विस्तवाशी खेळलो

प्रेमातून काय लाभले

रफ़ी:

दिल की लगी बुझा ना दे

दिल की लगी से प्यार कर

सुबह ज़रूर आयेगी

सुबह का इन्तज़ार कर

रफ़ी:

मनाची ओढ सोड ना

त्या ओढीने तू प्रेम कर

उगवेल सकाळ निश्चितच

प्रतीक्षा सकाळचीच कर

२०२२-०३-२४

गीतानुवाद-२४१: जलते हैं जिसके लिए

मूळ हिंदी गीतः मजरूह सुलतानपुरी, संगीतः सचिनदेव बर्मन, गायकः तलत महमूद
चित्रपटः सुजाता, सालः १९५९, भूमिकाः सुनील दत्त, नूतन

मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २०१५०९३०


धृ

जलते हैं जिसके लिए
तेरी आँखों के दिए
ढूंढ लाया हूँ वही
गीत मैं तेरे लिए

तुझ्या ह्या नेत्रज्योती
तेवती ज्याच्यासाठी
शोधून आणले आहे
गीत ते तुझ्यासाठी

दर्द बन के जो मेरे
दिल में रहा ढल न सका
जादू बन के तेरी आँखों में रुका
चल न सका
आज लाया हूँ वही
गीत मैं तेरे लिए

दुःख होऊन माझ्या,
हृदी राहिले, सुटून न गेले
जादू होऊन नेत्री तुझ्या, राहिले
न ढळता जे
आज आणले आहे
गीत ते तुझ्यासाठी

दिल में रख लेना इसे
हाथों से ये छूटे न कहीं
गीत नाज़ुक है मेरा शीशे से भी
टूटे न कहीं
गुनगुनाऊंगा यही
गीत मैं तेरे लिए

मनी जपून हे ठेव, सुटुन
न जावो, हातातून कधी
गीत नाजूक हे, माझे काचेहुनी
तुटो न कधी
गुणगुणत राहीन मी
गीत ते तुझ्यासाठी

जब तलक ना ये तेरे
रसके भरे होठों से मिलें
यूँ ही आवारा फिरेगा ये
तेरी ज़ुल्फ़ों के तले
गाए जाऊँगा वही
गीत मैं तेरे लिए

तुझ्या रसरसलेल्या ना
ओठांवर येईल, तोवर
असेच हे भटकत राहील
तुझ्या केसांच्या तळी
गातच राहीन मी
गीत ते तुझ्यासाठी


२०२२-०३-१९

गीतानुवाद-२४०: क्या क्या न सहे हमने सितम आपके खातिर

मूळ हिंदी गीत: हसरत, संगीत: शंकर-जयकिसन, गायक: लता-रफी
चित्रपट: मेरे हुजूर, साल: १९६८, भूमिका: माला सिन्हा, जितेंद्र, राजकुमार 

मराठी अनुवाद: नरेंद्र गोळे २०१३०७०९

प्र

तेरा चेहरा कँवल समझता हूँ
चाँदनी का बदन समझता हूँ
तेरी आँखें नहीं दो मिस्रें हैं
तेरी आँखें ग़ज़ल समझता हूँ

तुझा चेहरा कमळ मी मानतो
तव शरीरास चांदणे समजे
तुझे न नेत्र, ओळी त्या आहेत
मी त्यांना गझलच मानतो

 

तेरा चेहरा सुबह का सूरज है
तुझसे मिलने की आस रहती है
तेरे जलवे कहीं भी रोशन हो
रोशनी दिल के पास रहती है

तुझा चेहरा सकाळचा सूर्य
तुला भेटण्याची आशा राहे
तुझी दीप्ती कुठेही तळपो
उजेड मनापाशीच राहे

धृ

क्या क्या न सहे हमने सितम आपके खातिर
ये जान भी जायेगी सनम आपके खातिर

कसकसले सोसले न त्रास ग तुझ्यासाठी
हे प्राणही जातील सखे ग तुझ्यासाठी

 

तडपे है सदा अपनी कसम आपके खातिर
निकलेगा किसी रोज ये दम आपके खातिर

तळमळले सदा, शपथ माझी, रे तुझ्यासाठी
जाईल प्राण एखाद्या दिवशी, रे तुझ्यासाठी

इक आप जो मिल जाये तो मिल जाये खुदाई
मंजूर है दुनिया के आलम आपके खातिर

मिळालीस जर तू, लाभलाच देव बघ मला
कबूल सारे विश्व मला, ग तुझ्यासाठी

हम आपके तस्वीर निगाहों में छुपाकर
जाग आये अक्सर शब्बे गम आपके खातिर

मी डोळ्यांत तव मूर्ती ठेवुनी लपवून
जागल्या किती दुःखराती, रे तुझ्यासाठी

लोगोंने हमे आपका दिवाना बताया
ऐसे हुए हमपे करम आपके खातिर

लोक म्हणतात मला खुळावलो ग तुझ्यासाठी
आले असे आळ सखे, ग तुझ्यासाठी

हम राहे वफा से कभी पिछे न हटेंगे
सुन लिजिए मिट जायेंगे हम आपके खातिर

प्रेमाच्या पथावरून ना मी मागे कधी सरेन
ऐकून घे, संपेनही मी, रे तुझ्यासाठी

२०२२-०३-१८

गीतानुवाद-२३९: आजा रे मेरे प्यार के राही

मूळ हिंदी गीतः मजरूह, संगीतः चित्रगुप्त, गायिकाः लता, महेंद्र कपूर
चित्रपटः उँचे लोग, सालः १९६५, भूमिकाः अशोक कुमार, राजकुमार, फिरोझखान, विजया, कन्हयालाल 

मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २००९०७२७

धृ

आजा रे मेरे प्यार के राही
राह निहारूँ बड़ी देर से

राजा रे माझ्या प्रेमपथिका
वाट पाहते कधीचीच मी

जो चाँद बुलाए, मैं तो नहीं बोलूँ
जो सूरज आए, आँख नहीं खोलूँ
मूँद के नैना मैं तिहारी
राह निहारूँ बड़ी देर से

जर चंद्र पुकारेल, तर बोलणार नाही
जर सूर्य उगवला, तर पाहणार नाही
डोळे मिटूनच मी रे तुझी
वाट पहाते कधीचीच मी

कहाँ है बसा दे तन की ख़ुशबू से
घटा से मैं खेलूँ ज़ुल्फ़ तेरी छूके
रूप का तेरे मैं पुजारी
राह निहारूँ बड़ी देर से
आजा रे मेरे प्यार के राही
राह निहारूँ बड़ी देर से

कुठे आहेस, वसव रे, तनू सुगंधाने
मी रजनीशी खेळू, कुंतल स्पर्शाने
तुझ्या मी रूपाचा पुजारी
वाट पहातो कधीचाच मी
राणी ग माझे प्रेमपथिके
वाट पाहतो कधीचाच मी

कहीँ भी रहूँगी मैं हूँ तेरी छाया
तुझे मैंने पाके फिर भी नहीं पाया
देख मैं तेरी प्रीत की मारी
राह निहारूँ बड़ी देर से

कुठेही असो मी, तुझीच मी छाया
मिळून मला तू, न लाभलीस प्रिया
तहानले प्रीतीस, तुझ्या मी
वाट पहाते कधीचीच मी

२०२२-०३-१७

गीतानुवाद-२३८: तुम मुझे भूल भी जाओ

मूळ हिंदी गीतः साहिर लुधियानवी, संगीतः सुधा मल्होत्रा, गायक: मुकेशसुधा मल्होत्रा
चित्रपट: दिदी, सालः १९५९, भूमिकाः सुनील दत्त, जयश्री

मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २०२२०३१७


धृ 
सुधा:

तुम मुझे भूल भी जाओ
तो ये हक़ है तुमको
मेरी बात और है
मैंने तो मुहब्बत की है

विसरलास मला तू तर
तो अधिकार आहे तुला
गोष्ट माझी वेगळी आहे
मी तर प्रेम केले आहे

सुधा:

मेरे दिल की मेरे जज़बात की
कीमत क्या है
उलझे-उलझे से ख्यालात की
कीमत क्या है
मैंने क्यूं प्यार किया
तुमने न क्यूं प्यार किया
इन परेशान सवालात कि
कीमत क्या है
तुम जो ये भी न बताओ
तो ये हक़ है तुमको

माझ्या मनाची, भावनांचीही
किंमत काय आहे
उलट्यासुलट्या या विचारांची
किंमत काय आहे
प्रेम मी का केले
का तू ते नाही केले
या अतित्रस्त सवालांची
किंमत काय आहे
हेही ना सांगसी तू
तोही अधिकार तुझा

१ 
मुकेश:

ज़िन्दगी सिर्फ़ मुहब्बत नहीं
कुछ और भी है
ज़ुल्फ़-ओ-रुख़सार की जन्नत नहीं
कुछ और भी है
भूख और प्यास की मारी हुई
इस दुनिया में
इश्क़ ही एक हक़ीकत नहीं
कुछ और भी है
तुम अगर आँख चुराओ
तो ये हक़ है तुमको
मैंने तुमसे ही नहीं
सबसे मुहब्बत की है

जीवन फक्त प्रेम नाही
आणखीही आहे
रूपकुंतलांचा स्वर्गच नाही
आणखीही आहे
भूकतहानेने व्याकुळलेल्या
या संसारी
प्रेम एकच नाही सत्य
आणखीही आहे
तुला ते बघायचे नसेल तर
अधिकार आहे तुला
मी तुझ्यावरच नाही
सर्वांवर प्रेम केले आहे


सुधा:

तुमको दुनिया के ग़म-ओ-दर्द से
फ़ुरसत ना सही
सबसे उलफ़त सही
मुझसे ही मुहब्बत ना सही
मैं तुम्हारी हूँ
यही मेरे लिये क्या कम है
तुम मेरे होके रहो
ये मेरी क़िस्मत ना सही
और भी दिल को जलाओ
तो ये हक़ है तुमको

तुला दुनियेच्या दुःखांतून
फुरसत नसो नसली तरी
सर्वांवर प्रेम असो
मजवर नसो नसले तरी
मी तुझी आहे
हे माझ्यासाठी काय कमी आहे
तू माझा होऊन रहावे
हे नसो नशिबात तरी
आणखीही जळवशील मला तर
तो अधिकार आहे तुला


२०२२-०२-२८

भाषिक गुलामीची परमावधी

मराठी अनुवाद करणे हे तर रोजचे घावन घाटलं. मात्र ह्याचा अनुवाद करावा लागेल असे स्वप्नातही ना वाटलं!


ऐक माझ्या सोन्या बाळा, केव्हाच झाली सकाळ
निर्वाणीची सुचना आता, अंथरुणातून उगव

छानपैकी दात घास, चमकव तुझे दात
हसण्यावारी नेऊ नकोस, हितच आहे त्यात

गरमगरम दूध केलंय, घालून हळद साखर
हाताने तू विटा फोडशील, हे प्यायलास तर

एक पेला दोनदा प्यायलास, तर जीवनसत्त्व भरपूर
होशील धोनी तूही आणि मग धावांना येईल पूर

गणिताच्या गुरूजींना विचार सार्या शंका
मधल्या सुट्टीत पाठ कर मराठीच्या कविता

शाळा सुटल्यावर संध्याकाळी घरी ये लवकर
येता येता वाटेतच पाठ कर वाक्प्रचार

आजोबांच्या वाढदिवसाचे रात्री आहे जेवण
अशा भवतालातच होते मुलांचे संगोपन

मराठीची शिकवणीही लावू तुला खास
दैनिकांत शोधलं खूप पण लागला नाही माग

मूळ कवीः मुरारी देशपांडे ९८२२०८२४९७

मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २०२००२२८



२०२२-०२-२१

स्तोत्रानुवाद-१०: एकात्मता मंत्र

वृत्तः इंद्रवज्रा (अक्षरे-११)
मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २०२२०२२१

 

यं वैदिका मन्त्रदृशः पुराणा
इन्द्रं यमं मातरिश्वानमाहुः
वेदान्तिनोऽनिर्वचनीयमेकं
यं ब्रह्मशब्देन विनिर्दिशन्ति

इंद्रा यमा मातरिश्वापरी जे
ज्या देवता बोलत मंत्रद्रष्टे
वेदान्तियांना नच वर्णवे जो
ब्रह्मा जया बोलत कौतुके ते

शैवा यमीशं शिव इत्यवोचन्‌
यंवैष्णवा विष्णुरिति स्तुवन्ति
बुद्धस्तथाऽर्हन्निति बौद्धजैनाः
सत्‌-श्री-अकालेति च सिक्खसन्तः

ज्याला शिवा बोलत शैव लोक
विष्णू जया वैष्णव बोलतात
अर्हन्न जैनांस बौद्धांस बुद्ध
सत्श्रीअकाला म्हणतात शीख

शास्तेति केचित्‌ प्रकृतिः कुमारः
स्वामीति मातेति पितेति भक्त्याः
यं प्रार्थयन्ते जगदीशितारं
स एक एव प्रभुरद्वितीयः

शास्ता कुणी प्रकृति वा कुमार
मातापिता मालकतुल्य भावे
ज्या प्रार्थिती, जो जगतास त्राता
तो एकची देव न तुल्य कोण

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥

अर्थ

प्राचीन काळचे मंत्रदृष्टी असलेले ऋषी ज्याला इंद्र, यम, मातरिश्वन् आदी वैदिक देवता (वैदिका) म्हणून संबोधतात, ज्या एका अवर्णनीय अद्वितीयाला वेदांती लोक ब्रह्मा म्हणून उल्लेखतात, शैव ज्याची शंकर म्हणून आणि वैष्णव ज्याची विष्णू म्हणून स्तुती करतात, बौद्ध आणि जैन ज्याला बुद्ध आणि अर्हन्न म्हणतात, त्याचप्रमाणे शीख ज्याला सत् श्री अकाल म्हणून संबोधतात, ज्या जगत्रात्याला कोणी शास्ता, कोणी प्रकृती, कोणी कुमारस्वामी, कोणी माता, कोणी पिता मानून भक्तिपूर्वक प्रार्थना करतात, तो अद्वितीय ईश्वर एकच आहे.

२०२२-०१-२३

गीतानुवाद-२३७: बहारों फूल बरसाओ

मूळ हिंदी गीतः हसरत, संगीतः शंकर-जयकिसन, गायकः रफी
चित्रपाः सुरज, सालः १९६६, भूमिकाः राजेंद्रकुमार, वैजयंतीमाला 

मराठी अनुवादः नरेंद्र गोळे २००८०९१३

धृ

बहारों फूल बरसाओ
मेरा महबूब आया है
हवाओं रागिनी गाओ
मेरा महबूब आया है

बहारी तू फुले वर्षव
प्रिया माझी आलेली आहे
हवांनो नादवा संगीत
प्रिया माझी आलेली आहे

ओ लाली फूल की मेंहँदी
लगा इन गोरे हाथों में
उतर आ ऐ घटा काजल
लगा इन प्यारी आँखों में
सितारों माँग भर जाओ

फुलांच्या लालीम्या रंगव
मेहेंदी गोर्‍या हातांवर
काजळा रात्रीतून येऊन
सजव हे आवडते डोळे
तार्‍यांनो द्या प्रभा तुमची

नज़ारों हर तरफ़ अब तान
दो इक नूर की चादर
बडा शर्मीला दिलबर है
चला जाये न शरमा कर
ज़रा तुम दिल को बहलाओ

देखाव्यांनो चहुबाजूंस
चादर दीप्तीची पसरा
लाजरी ही प्रिया आहे
न जावो लाजूनी परतून
जरा रमवा प्रियेचे मन

सजाई है जवाँ कलियों ने
अब ये सेज उल्फ़त की
इन्हें मालूम था आएगी
इक दिन ऋतु मुहब्बत की
फ़िज़ाओं रंग बिखराओ

सजवलेली तरूण कलिकांनी
आहे ही शय्या प्रेमाची
माहित होते यांना एक दिस
ऋतू प्रेमाचा येईल की
बहारींनो रंग उधळा